Czym jest automasaż limfatyczny i jak go wykonać?

Pojęcie automasażu limfatycznego było do tej pory znane głównie pacjentkom onkologicznym jako nieprzyjemna konieczność po mastektomii. Okazuje się jednak, że ten zabieg ma wiele oblicz i z powodzeniem może być wykorzystywany przez szersze grono pacjentów. Kto może wykonywać automasaż limfatyczny? W jakich przypadkach automasaż jest najczęściej polecany? Jakie części ciała można masować a w jakich przypadkach trzeba uważać? Odpowiadamy w artykule.

Czym jest automasaż limfatyczny?

Automasaż limfatyczny to rodzaj drenażu limfatycznego (czyli masażu nastawionego na poprawę krążenia limfy w organizmie), wykonywany samodzielnie. Można go przeprowadzić manualnie (bez użycia sprzętu czyli samymi rękami) lub za pomocą urządzenia.

Autodrenaż może dotyczyć różnych części ciała, ale najpopularniejszą formą jest automasaż po mastektomii. Często spotyka się również osoby wykonujące automasaż twarzy, chociaż dotyczy to raczej pacjentów kosmetologii i medycyny estetycznej. Z tym ostatnim rodzajem należy uważać, ale więcej informacji o nim znajduje się pod koniec artykułu.

Automasaż limfatyczny nóg i rąk

Drenaż limfatyczny w obrębie kończyn dolnych i górnych to popularny zabieg, ale zazwyczaj wykonywany jest przez fizjoterapeutę lub masażystę albo za pomocą urządzenia (znany bardziej pod nazwą presoterapii, czyli masażu uciskowego).

W przypadku automasażu należy pamiętać, że masowana część ciała powinna być odciążona, czyli leżeć swobodnie na podłożu. Trudno sobie wyobrazić wykonywanie automasażu ręki lub nogi, bo w takim przypadku wręcz niemożliwe jest dobre ustawienie ciała i wykonywanie efektywnego automasażu jedną ręką lub opracowanie nogi leżąc na plecach.

Autodrenaż ręki czy nogi musi zostać przeprowadzony z użyciem aparatu do presoterapii. Należy założyć mankiety na kończyny górne lub dolne, przyjąć wygodną pozycję (najlepiej leżącą), a następnie ustawić parametry zabiegu na aparacie. W przypadku autodrenażu kończyn dolnych można skorzystać ze specjalnego klina, który zapewni odpowiednią pozycję.

Podczas automasażu ręki lub nogi będzie odczuwalny ucisk, natomiast zabieg nie może być bolesny. Gdyby pojawiły się dolegliwości bólowe, to należy zmodyfikować ciśnienie lub poziom nacisku.

W przypadku tego typu automasaży limfatycznych bardzo dobrze sprawdzą się domowe urządzenia do drenażu limfatycznego CarePump z serii Lite – proste w obsłudze, z precyzyjną regulacją i sześcioma wbudowanymi trybami.

Jeśli jednak ktoś ceni sobie niezależność i chciałby wykonywać te masaże w każdym miejscu, a nie tylko w zaciszu domowym, wówczas świetnym rozwiązaniem będą mobilne aparaty CarePump z serii Sport. Aparaty są zasilane akumulatorowo, a niewielka waga i gabaryty pozwalają zabrać taki aparat ze sobą wszędzie.

Programy zabiegowe we wszystkich aparatach CarePump były współtworzone przez specjalistów z Polskiego Towarzystwa Limfologicznego.

Automasaż limfatyczny po mastektomii

Zabieg mastektomii wiąże się z wieloma powikłaniami. Usunięcie piersi bywa połączone z wycięciem węzłów chłonnych, czasem układ limfatyczny zostaje naruszony podczas zabiegu, albo sam zabieg generuje nadprodukcję płynów i problemy z ich odprowadzeniem w tym obszarze. Wszystkie wyżej wymienione przyczyny mają najczęściej ten sam skutek - obrzęk, który może urosnąć do dużych rozmiarów tzw. słoniowacizny.

Najważniejszym elementem po mastektomii jest więc dobrze prowadzona rehabilitacja, której bazą jest drenaż limfatyczny. Takie zabiegi powinny być wykonywane codziennie (a nawet dwa razy dziennie), dlatego pacjentki po mastektomii uczą się jak przeprowadzać automasaż limfatyczny w warunkach domowych.

Pierwszą ważną sprawą jest pozycja do wykonywania masażu. Pacjentka powinna przyjąć taką pozycję, która umożliwia ustawienie dłoni wyżej niż bark, a mięśnie przy tym będą odciążone. W tym celu wykorzystuje się często kliny.

Masaż wykonuje się delikatnie i bezboleśnie, w określonej kolejności, aby wykonywane ruchy kierowały limfę w kierunku do serca. Aby nie podrażnić skóry, należy użyć do masażu wazeliny kosmetycznej lub kremu i koniecznie pamiętać o umyciu rąk przed masażem.

Dla części pacjentek takie codzienne masaże są jednak trudne do przeprowadzenia. Część osób boi się, że wykonywanie samodzielnie masażu nie przyniesie wystarczających efektów. W takim przypadku można zastosować mechaniczny drenaż limfatyczny z pomocą urządzenia do presoterapii.

Konieczny jest do tego specjalny mankiet na kończynę górną, bark i pierś, stworzony z myślą o kobietach po mastektomii. Do przeprowadzenia zabiegu, podobnie jak w przypadku autodrenażu limfatycznego, należy założyć mankiet na kończynę górną, przyjąć wygodną pozycję i ustawić parametry: wybrać ciśnienie, czas pracy i tryb pracy urządzenia. Dokładny opis zabiegu można znaleźć w artykule: Masaż limfatyczny po mastektomii - zalecenia i technika wykonania za pomocą aparatu.

Polecane są w tym przypadku aparaty CarePump z serii Economic, przeznaczone do użytku domowego. Presoterapia, podobnie jak autodrenaż limfatyczny, ma za zadanie:

• zredukować istniejące obrzęki,
• poprawić krążenie chłonki,
• przyspieszyć gojenie ran poprzez poprawę mikrokrążenia,
• pozytywnie wpłynąć na regenerację.

Należy jednak pamiętać, że rozpoczęcie zabiegów mechanicznego drenażu limfatycznego powinno być poprzedzone konsultacją ze specjalistą.

Automasaż limfatyczny twarzy

Prawidłowo wykonany drenaż limfatyczny jest jedną z najskuteczniejszych metod walki z obrzękami limfatycznymi twarzy. Pomimo ogromu materiałów i filmów instruktażowych w internecie, automasaż limfatyczny twarzy nie jest prosty do przeprowadzenia.

Oczywiście można wykonywać kilka prostych ruchów, które są elementami autodrenażu twarzy, ale żeby uzyskać maksymalny efekt drenażowy najlepiej byłoby skorzystać z profesjonalnych drenaży limfatycznych w salonie kosmetycznym, salonie masażu lub w gabinecie fizjoterapeuty.

Nieumiejętnie prowadzonym masażem można sobie zaszkodzić. Dlaczego? Jeśli automasaż twarzy:

• przeprowadzimy zbyt intensywnie i/lub za często,
• nie udrożnimy wcześniej węzłów chłonnych,
• wykonamy tylko część ruchów,
• przeprowadzimy masaż w obecnym stanie zapalnym
• lub po prostu technika będzie nieprawidłowa,

to uzyskamy efekt odwrotny do zamierzonego, a w najgorszych wypadkach zaburzymy działanie pompy mięśniowej, zaognimy stan zapalny oraz spowodujemy powstanie nowych ognisk zapalnych. Dlatego nie polecamy wykonywać automasaży limfatycznych twarzy na własną rękę, ucząc się z tutorialu internetowego, szczególnie przy niezdiagnozowanych stanach zapalnych.