Fibromialgia a drenaż limfatyczny – dlaczego masaż uciskowy może pomóc złagodzić ból?

Fibromialgia to choroba, która przysparza wiele problemów zarówno osobie chorej (ze względu na nieprzyjemne objawy), jak i specjalistom (w związku z trudnym rozpoznaniem i leczeniem). Pacjenci z fibromialgią cierpią na przewlekłe dolegliwości bólowe, które trwają przynajmniej kilka miesięcy, ale obraz kliniczny tej choroby może być różny u różnych pacjentów. Jak leczyć fibromialgię? Jak sobie radzić z objawami tej choroby? Czy drenaż limfatyczny może pomóc?

Fibromialgia – co to za choroba?

Fibromialgia na początku była zaliczana do grupy funkcjonalnych zespołów bólowych (obok zespołu jelita nadwrażliwego, śródmiąższowego zapalenia pęcherza, przewlekłego bólu krzyża, zespołu przewlekłego zmęczenia czy zespołu stresu pourazowego), czyli grupy schorzeń, które nie mają dobrze wyjaśnionej przyczyny powstawania i nie można było ich powiązać z żadną przyczyną organiczną czy uzasadnić fizjologicznie.

Jest to choroba z pogranicza kilku specjalizacji, a diagnoza opiera się o rozpoznanie charakterystycznych objawów i przeprowadzenie diagnostyki różnicowej. Obecnie jest to osobna jednostka chorobowa, którą diagnozuje się w oparciu o trzy kryteria:

• wielomiejscowy ból w co najmniej sześciu z 9 obszarów ciała,
• zaburzenia snu lub zmęczenie,
• czas trwania objawów powyżej 3 miesięcy.

Na fibromialgię chorują głównie kobiety rasy białej, w wieku około 30-50 r.ż. Szacuje się, że w krajach rozwiniętych tą chorobą dotkniętych jest 2-4% populacji.

Objawy fibromialgii

Objawy obejmują przewlekły, uogólniony ból mięśniowo-stawowy, ból w typowych miejscach tzw. punktach uciskowych. Może zacząć się w jednej okolicy, jednak rozprzestrzenia się na inne obszary ciała. Najczęściej obejmuje ból kręgosłupa i dużych stawów. Pacjenci opisują go jako kłujący, palący i rwący.

Dolegliwościom bólowym towarzyszą:

• sztywność stawów,
• obrzęki,
• zaburzenia snu,
• chroniczne zmęczenie,
• nietolerancja wysiłku,
• brak energii,
• depresja,
• nadwrażliwy pęcherz moczowy,
• zespół jelita nadwrażliwego,
• zespół niespokojnych nóg,
• bóle głowy i migreny.

W przypadku pacjentów z fibromialgią obserwuje się postępowanie w tzw. błędnym kole. Ból, depresja, chroniczne zmęczenie i spadek energii powodują, że trudniej jest się ruszyć. Zmniejszenie lub brak aktywności powodują większą sztywność, osłabienie mięśni i zwiększenie dolegliwości bólowych, co z kolei pogłębia stan pacjenta.

Przyczyny fibromialgii

Za najbardziej prawdopodobną przyczynę uważa się zaburzenia metabolizmu serotoniny, chociaż czynniki genetyczne odgrywają tutaj również znaczącą rolę. Mówi się również o znaczeniu czynnika stresowego, który zapoczątkowuje kaskadę objawów. Zazwyczaj są to takie traumatyczne wydarzenia jak śmierć kogoś bliskiego, rozwód, utrata pracy itp.

W związku z tym, że nie ma uchwytnej przyczyny, leczenie fibromialgii jest trudne i opiera się o redukcję objawów.

Jak leczona jest fibromialgia?

Fibromialgia jest chorobą złożoną, a jej leczenie jest interdyscyplinarne. Opiera się na kilku filarach:

• leczeniu farmakologicznym,
• niefarmakologicznym
• edukacji pacjenta.

Leczenie farmakologiczne opiera się o stosowanie kilku preparatów, które dobiera się indywidualnie. Można stosować leki przeciwdepresyjne, przeciwbólowe jak tramadol czy paracetamol, przeciwpadaczkowe lub rozluźniające mięśnie. Warto zaznaczyć, że niesteroidowe leki przeciwzapalne czy sterydy nie działają na ból w fibromialgii, a mogą pogarszać stan.

Leczenie niefarmakologiczne dopasowuje się indywidualnie. Potwierdzone działanie ma:

• balneoterapia,
• krioterapia ogólnoustrojowa,
• ćwiczenia ogólnousprawniające,
• różne formy psychoterapii.

Czy presoterapia może pomóc w przypadku fibromialgii?

Z przeprowadzonych badań wyciągnięto wnioski, że manualny drenaż limfatyczny poprawia statystycznie skutki choroby i zmniejsza intensywność dolegliwości bólowych. Poprawia krążenie, działa przeciwbólowo, relaksacyjnie i zmniejsza napięcie powierzchniowe.

Obecnie jednak nie ma badań naukowych, które mogłyby potwierdzić zasadność stosowania presoterapii (mechanicznego drenażu limfatycznego) u pacjentów z fibromialgią w populacji. Były natomiast badania, które wykorzystywały innego typu masaże mechaniczne i wyniki w tym przypadku są obiecujące.

Jeśli pojawią się badania na temat mechanicznego drenażu u osób z fibromialgią, to na pewno będziemy o tym pisać. Warto jednak pamiętać, że w przypadku pacjentów z fibromialgią występujące objawy różnią się nieznacznie u każdej osoby, dlatego jeśli chcemy zastosować zabieg presoterapii, to należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym i pamiętać, że do presoterapii istnieją pewne przeciwwskazania. Są to:

• ostra zakrzepica żył głębokich,
• ostre stany zapalne,
• niewyrównana niewydolność serca,
• nieleczone lub źle leczone nadciśnienie tętnicze,
• nowotwory złośliwe w fazie ostrej,
• ciąża wysokiego ryzyka.