Obrzęki idiopatyczne – jak je złagodzić?

Obrzęki to uporczywe zjawisko, które może dotknąć każdego. Przyczynami mogą być urazy i operacje, niewydolność serca, nerek czy wątroby, przewlekła niewydolność żylna i zakrzepica żył głębokich, zmiany hormonalne, alergie lub przyjmowanie niektórych leków. Czasem zdarza się również, że przyczyna nie została jednoznacznie określona i obrzęki nazywane są wówczas idiopatycznymi. Wyjaśniamy, jak złagodzić tego typu obrzęki.

Czym jest obrzęk idiopatyczny?

Obrzęk idiopatyczny to przewlekłe lub nawracające nagromadzenie płynu w tkankach podskórnych. Termin “idiopatyczny” oznacza, że pomimo przeprowadzenia diagnostyki, przyczyna nie została jasno zidentyfikowana. Ten typ obrzęku może być bardzo uciążliwy i nawracać.

Rodzaje obrzęków idiopatycznych

W zależności od lokalizacji oraz objawów wyróżniamy obrzęki idiopatyczne limfatyczne oraz naczynioruchowe.

Obrzęki idiopatyczne limfatyczne

Obrzęk limfatyczny to stan, w którym płyn limfatyczny gromadzi się w tkankach. Idiopatycznym obrzękiem limfatycznym określa się głównie pierwotne obrzęki. Pierwotny obrzęk limfatyczny może występować od urodzenia (wrodzony), rozwinąć się w okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości (obrzęk limfatyczny przedwczesny) lub rozpocząć się po 35. roku życia (obrzęk limfatyczny późny).

W obrzęku pierwotnym występują problemy z rozwojem naczyń limfatycznych, takie jak zbyt małe naczynia (hipoplazja) lub zbyt duże naczynia (hiperplazja). Nieprawidłowości te uniemożliwiają prawidłowy odpływ limfy, co prowadzi do jej gromadzenia się i obrzęku w dotkniętych obszarach.

Obrzęk występuje głównie w kończynach górnych lub dolnych, rzadziej może obejmować inne obszary. Towarzyszy mu uczucie ciężkości i ucisku w zajętym obszarze. Mogą pojawiać się również zmiany skórne, takie jak zaczerwienienie i zgrubienia.

Obrzęki idiopatyczne naczynioruchowe

Obrzęki naczynioruchowe to nagły i miejscowy obrzęk skóry, tkanki tłuszczowej, błon śluzowych lub narządów wewnętrznych. Jest on związany z gromadzeniem się płynu w przestrzeniach międzykomórkowych. Naczynia nadmiernie przepuszczają płyny, co prowadzi do ich gromadzenia w przestrzeniach pozanaczyniowych.

Najczęściej przyczyną tego rodzaju obrzęku są reakcje alergiczne, natomiast część przypadków określana jest jako idiopatyczne obrzęki naczynioruchowe, czyli bez jednoznacznie zidentyfikowanej przyczyny.

Obrzęki naczynioruchowe charakteryzują się nagłym szybkim narastaniem objawów. Głównym symptomem jest nagły obrzęk skóry, podskórnej tkanki tłuszczowej, który może również obejmować błony śluzowe.

Zajęte obszary to wargi, powieki, policzki, język czy okolice oczu, jednak mogą także dotyczyć okolicy narządów płciowych, dłoni czy stóp. Obrzękom może towarzyszyć zaczerwienienie, świąd oraz ból podczas dotyku. W przypadku dużego obrzęku mogą pojawić się trudności z oddychaniem, mówieniem i połykaniem.

Łagodzenie obrzęków idiopatycznych

Określenie przyczyny obrzęku jest kluczowe do skutecznej walki, natomiast w przypadku idiopatycznych obrzęków działania głównie skupiają się na leczeniu objawowym.

Modyfikacja stylu życia

Pierwszym krokiem jest modyfikacja stylu życia. Podstawą będzie regularna aktywność fizyczna. Spacery, pływanie czy joga skutecznie poprawiają krążenie żylne i limfatyczne. Należy unikać długotrwałego stania i siedzenia, ponieważ dłuższe przebywanie w jednej pozycji zwiększa zastój płynów w kończynach dolnych.

Również odpowiednia dieta wspomaga łagodzenie obrzęków. Należy:

• ograniczyć spożycie soli i produktów przetworzonych, co zmniejszy retencję wody,
• stopniowo nawadniać organizm poprzez picie odpowiedniej ilości płynów, co z kolei przełoży się na regulację gospodarki płynów i wydalanie wody z organizmu.

Kompresjoterapia

Kompresjoterapia to stosowanie bandaży wielowarstwowych i specjalnej odzieży uciskowej (podkolanówek, pończoch czy rękawów). Kompresjoterapia wywołuje kontrolowany ucisk kończyny, co zmniejsza światło żył powierzchownych, tym samym poprawiając funkcjonowanie zastawek żylnych i zwiększając prędkość przepływu krwi żylnej w kierunku serca. Wszystko to zapobiega zastojowi krwi i redukuje obrzęki. Rodzaj odzieży uciskowej warto dobrać ze specjalistą.

Manualny drenaż limfatyczny

Manualny drenaż limfatyczny to zabieg przeprowadzany za pomocą rąk fizjoterapeuty lub masażysty. Polega na wykonywaniu specjalnej sekwencji delikatnych i rytmicznych ruchów, które mają za zadanie przepchnąć płyn z miejsc, w których zalega. Drenaż zmniejsza obrzęki i uczucie ciężkich nóg, przyspiesza usuwanie toksyn z tkanek, poprawia odżywienie skóry oraz działa uspokajająco i relaksująco, obniżając napięcie układu nerwowego. Drenaż powinno wykonywać się w serii, najlepiej codziennie lub co drugi dzień.

Presoterapia

Presoterapia, nazywana inaczej mechanicznym drenażem limfatycznym, polega na użyciu aparatu i pompowanych mankietów, które zakłada się na kończyny lub tułów. Sekwencyjne napełnianie komór powietrzem wywołuje rytmiczne uciski i masaż tkankowy. Imituje działanie manualnego drenażu limfatycznego i jest wskazane w przypadku obrzęków limfatycznych, żylnych i naczynioruchowych. Dobrze sprawdza się również w momencie odczuwania uczucia ciężkich nóg oraz zatrzymania wody w organizmie.

Presoterapia ma za zadanie:

• zmniejszyć obrzęki i napięcie w kończynach,
• poprawić miejscowe krążenie,
• wspomagać detoksykację organizmu,
• przyspieszać regenerację tkanek.

Nie zaleca się stosowania jej w ostrej niewydolności żylnej, zakrzepicy ani przy obecności aktywnych stanów zapalnych.

Do codziennego użytku przeznaczone są domowe aparaty do drenażu limfatycznego. Posiadają one gotowe programy terapeutyczne do łagodzenia obrzęków limfatycznych. Aparaty różnią się tym, ile komór w mankietach obsługują (od 4 do 8, przy czym im więcej komór, tym bardziej precyzyjny jest masaż) oraz ilością programów zabiegowych (od 4 do 8).

Fizykoterapia

W przypadku obrzęków dobrze sprawdzą się również zabiegi fizykoterapeutyczne. Naprzemienne kąpiele lub prysznice ciepło-zimne powodują skurcz i rozkurcz naczyń, co poprawia krążenie żylne i limfatyczne, ułatwiając odpływ nagromadzonego płynu. Kąpiele wirowe mogą stymulować tkanki i przyspieszać redukcję obrzęku. Krioterapia miejscowa zmniejsza przepuszczalność naczyń i redukuje obrzęk. Natomiast ultradźwięki o małej mocy stymulują przepływ płynów tkankowych.

Więcej informacji o różnego typu obrzękach i ich leczeniu znajdziesz na naszym blogu. Zapraszamy do działów Obrzęki oraz O presoterapii.